زەوی و خانوبەرە

بریتییە لە گواستنەوەى بەشێک لە مافی مولکایەتى، مافى ڕەفتارکردن، لە میرى بۆ ئەو جووتیارانەى کە زەوى کشتوکاڵییان لەبەر دەستدایە بە گرێبەستى بە کرێدان یان بە بڕیارى دابەشکردن پەسەندکراو، بە واتا زەوییەکە هەر بە ناوى میرى دەمینێ، بەڵام مافى ڕەفتارکردن دەدرێتە جوتیار کە ئەمیش گواستنەوە، فرۆشتن، ڕەهنکردن و هیبە دەگرێتەوە.
فەرمانگەی تۆمارکردنی خانوبەرەی تایبەتمەند بۆی هەیە فەرمانگەیەک لە فەرمانگەکانى تۆمارکردنى خانوبەرە لە جیاتی خۆی ڕابسپێرێت، تۆماری گرێبەستێک بکات لە سەر داخوازی لایەنێکی گرێبەستەکە، واتە تەواوکردنی کڕین و فرۆشتنی مولک لە نێوان دوو فەرمانگەی تۆمارکردنی خانووبەرە لە هەمان شار یان دوو شاری جیاواز، یەکێکیان لە جیاتی ئەوەی تر مامەڵەکە دەکات یان تەواوی دەکات.
گۆڕینەوەی مولکێکە بە مولکێکی تر بە پێی گرێبەستێکی ڕەزامەندییانەی دوو لایەنە بۆ گۆڕینەوەی مولکێک بە مولکێکی تر، کە تەنها جیاوازی لەگەڵ فرۆشتنی مولک ئەوەیە؛ لایەنەکانی گرێبەستەکە مولکەکانیان دەگۆڕنەوە، بەڵام بۆ فرۆشتنی مولک، فرۆشیار مولکەکەی بە پارە دەفرۆشێتەوە.
بریتییە لە تەرخانکردنی مولک و تۆمارکردنی لە فەرمانگەی تۆمارکردنی خانوبەرە بە ناوی فەرمانگەی ئەوقافی تایبەتمەند ئەگەر وەقف (مضبوط) بوو، وە بە ناوی (الواقف و الموقوف علیها) لەگەڵ دیاریکردنی جۆری وەقفەکە و مەرجەکانی وە ناوی سەرپەرشتیار (المتولی) ئەگەر وەقفەکە لە جۆری(الاوقاف الملحقة) بوو، ئەو تۆمارکردنە پاڵپشتی دەکاتە سەر بەڵگەنامەیەکی شەرعی (حجة شرعیة) یان بڕیارێکی دادگا کە پلەی بنبڕی وەرگرتبێت.
بریتییە لە وەرگرتنەوەی قەرزی خاوەن قەرزێک پێش خاوەن قەرزەکانی دیکە، وەک پێشخستنی بەهای فرۆشراو بۆ فرۆشیار، یان ئەو شایستانەی کە تایبەتە بە بەڵێندەر و ئەندازیار کە لە ئەستۆی خاوەن باڵەخانەی سەر مولکەکەیە، یان پێشخستنی هاوبەش لەکاتی دابەشکردنی مولک؛ ئەگەر یەکێک لە هاوبەشەکان زەرەرمەند بێت لە ئەنجامی دابەشکردنەکە. هەموو ئەوانەش بە دانپێدانانی لایەنەکان یاخود بە بڕیاری دادگا کە پلەی بنبڕی وەرگرتبێت.
بریتییە لە پاشگەزبوونەوە لە تۆمارکردنی ئەو مولکەی کە بە وەقف تۆمارکراوە، کە پاڵپشتی دەکرێتە سەر بەڵگەنامەیەکی دەرچوو لە دادگای تایبەتمەند یان بڕیارێکی دادگا کە پلەی بنبڕی وەرگرتبێت.
بریتییە لە پێدانی زانیاری تایبەت بە مولک لە چوارچێوەی دەقی داواکاری بۆ لایەنی فەرمی یان دادگا یان خاوەنی مولکەکە کە داوا دەکات، یان هەر کەسێک دوای ئەوەی کە هۆکاری بەجێ پێشکەشی فەرمانگە دەکات.
بریتییە لە وردبینیکردنى نەخشەى ترێسى مامەڵەکانى داخوازى، بۆ دامەزراندنى پڕۆژەى کشتوکاڵى بەرهەمهێن و پڕۆژەی ناکشتوکاڵی.